You are here: Home > Kuchnia > WYKORZYSTANIE SKŁADNIKÓW POKARMOWYCH PRZEZ ORGANIZM CZŁOWIEKA

WYKORZYSTANIE SKŁADNIKÓW POKARMOWYCH PRZEZ ORGANIZM CZŁOWIEKA

Spożyte przez nas pokarmy mogą być wchłonięte i wykorzystane przez organizm po doprowadzeniu ich do formy związków rozpuszczalnych lub zawieszonych w wodzie. Zespół procesów doprowadzających pożywienie do tej postaci zwie się trawieniem. Trawienie odbywa się w przewodzie pokarmowym, zaczyna się jednak już w jamie ustnej, gdzie pokarm zostaje rozdrobniony, rozmiękczony śliną i niektóre jego składniki poddane zostają działaniu zawartego w ślinie enzymu, który rozkłada złożone węglowodany.

Następnie pożywienie przez przełyk dostaje się do żołądka, gdzie ruchy żołądka powodują stałe mieszanie pokarmu z sokiem żołądkowym. Sok żołądkowy wydzielany przez gruczoły błony śluzowej żołądka oddziałuje chemicznie na treść żołądkową i powoduje rozkład bardziej złożonych związków na prostsze. W żołądku trawione są głównie białka. Z żołądka treść dostaje się do jelita cienkiego, gdzie w pierwszym jego odcinku — dwunastnicy znajduje się ujście gruczołu trawiennego zwanego trzustką, przez które przedostaje się sok trzustkowy bogaty w fermenty trawiące białka, tłuszcz i węglowodany. Oprócz soku trzustkowego do dwunastnicy spływa żółć z ujścia pęcherzyka żółciowego, która ma własności emulgowania tłuszczów i pomaga w ich trawieniu. Błona śluzowa jelit cienkich zawiera ponadto gruczoły wydzielające sok jelitowy, który wpływa na dalsze trawienie treści jelit.

Rozłożone składniki pokarmowe, rozpuszczone lub zawieszone w wodzie, są wchłaniane przez kosmki jelitowe, skąd przedostają się do krwi i są rozprowadzane do wszystkich tkanek organizmu i w nich odpowiednio zużytkowane. Części pokarmu, które nie uległy strawieniu, zostają wydalone z kałem. Z chwilą wchłonięcia przez krew rozpuszczonych składników pokarmowych i dostarczenia ich tkankom rozpoczyna się przemiana tych składników (tj. zużytkowanie) zwana przemianą materii.

Jak widzimy, proces trawienia przebiega jednocześnie w postaci trawienia mechanicznego — rozdrobnienie, rozmiękczenie, przesuwanie pokarmu i trawienia chemicznego — rozkład na związki prostsze przebiegający w postaci procesów enzymatycznych.

Im dokładniej pokarm jest żuty, rozdrobniony i naśliniony, tym lepsze jest jego dalsze trawienie i przyswajanie. Niedokładnie pogryzione kęsy długo zalegają w żołądku, soki trawienne nie docierają do ich głębi i w rezultacie są one wydalane z kałem niecałkowicie strawione. Niezmiernie ważnym czynnikiem wpływającym na stopień przyswajalności pokarmu jest regularne spożywanie posiłków oraz wygląd, smak i zapach potraw.

Już wielki uczony I. P. Pawłów (1849—1936) stwierdził, że żołądek zwierzęcia zaczyna wydzielać sok trawienny jeszcze przed spożyciem posiłku, w porze kiedy zwierzę jest codziennie karmione, chociaż posiłek nie został mu w tym czasie podany. Jest to tzw. odruch (przyzwyczajenie) organizmu.

Apetyczny wygląd i zapach posiłku pobudza również łaknienie — przewód pokarmowy odruchowo przygotowuje się do trawienia wydzielając soki trawienne i wtedy spożyty pokarm bywa dobrze wykorzystany. Nie budzący zaufania wygląd potrawy lub jej zły smak mogą wpłynąć hamująco na wydzielanie soków trawiennych i dalsze wykorzystanie pokarmu.

Oprócz regularnego spożywania posiłków i wysokiej ich jakości duże znaczenie ma estetyczny sposób podania potraw. Każdy ze swego doświadczenia wie, że ta sama potrawa podana na talerzykach, na stole przykrytym serwetą i przyozdobionym kwiatami czy zieloną gałązką jedliny o wiele lepiej smakuje niż spożywana wprost z garnka lub wyszczerbionej miski. Ważny jest także nastrój panujący przy stole w czasie posiłku. Potrawy spożywane w pośpiechu, z równoczesnym załatwianiem innych spraw, w atmosferze napięcia nerwowego źle są wykorzystane, ponieważ, jak już wspomniano, na wydzielanie soków trawiennych i wchłanianie składników pokarmowych oddziałuje również system nerwowy.

Comments are closed.